دنياي مرموز يادگيري

براي يادگيري و درك بهتر و دقيق تر علوم قرار گرفتن در يك محيط مناسب و متناسب تاثير بسيار زيادي دارد.
به تازگي بررسي هايي در مركز علوم آموزشي استكهلم انجام شده كه نشان مي دهد يكي از مهم ترين عوامل در تمركز يافتن ذهن و داشتن شادي و نشاط براي يادگيري بهتر، نور و رنگ مناسب در فضاهاي فيزيكي مدرسه است.
عنصر مهمي كه در گذشته در طراحي فضاهاي آموزشي كمتر مورد توجه قرار مي گرفت، ولي امروزه پژوهش هاي محققان نشان داده كه براي رسيدن به اهداف آموزشي از اين مؤلفه نيز نبايد غافل بود.
رنگ هاي به كار رفته در در و ديوار و سقف محيط هاي آموزشي تقريبا از دو، سه رنگ بيشتر تجاوز نمي كند، در حالي كه به نظر كارشناسان آموزشي و طراحان و معماران اين مراكز، عناصر جنسيت، سن، سطح فرهنگي، علمي و اقتصادي دانش آموزان در اين طراحي ها مهم تلقي مي شود. به اين دليل كه نيازهاي روحي و رواني مخاطبان مدرسه با هم متفاوت است.
اين رنگ ها در جايي ممكن است اثر مثبت داشته و در فرآيند ياددهي و يادگيري تأثير گذارد و در جايي ديگر ممكن است عكس اين هدف محقق شود. پژوهش هاي انجام شده روي دانش آموزان رده هاي مختلف سني نشان داده دانش آموزان خردسال نياز دارند تا فضاي آموزشي آنها با رنگ روشن نقاشي شده باشد و دانش آموزان دبيرستاني هم رنگي مثل آبي كه آرامش بخش است.
اين رنگ بهتر است براي دختران اين رده سني صورتي يا زرد روشن باشد و براي پسران كرمي يا سبز روشن باشد. رنگ هاي روشن موجب افزايش نشاط و شادماني در دانش آموزان نوجوان مي شود و در فرآيند ياددهي و يادگيري مؤثر واقع مي شود طراحي هدفمند از نظر نور و رنگ نه تنها تمركز يادگيري را بيشتر مي كند، بلكه امنيت رواني نيز در محيط آموزشي به وجود مي آورد.
فرار از انرژي هاي منفي
كاستن از انرژي منفي و كسل كننده فضاي درس و مدرسه با كمك گرفتن از نور و رنگ مناسب در كلاس ها، نه تنها فضا را تلطيف مي كند كه از افسردگي معلمان هم مي كاهد.
بنابراين با اين كار نه فقط به بچه ها كه به معلم ها هم كمك شاياني مي شود. البته اين رنگ مطلوب علاوه بر اين كه روي در و ديوار كلاس و به طور كلي فضاي فيزيكي مدرسه مي نشيند، بايد در رنگ لباس معلم ها هم به آن توجه كرد.
اين رنگ ها كه در تمام مؤلفه هاي آموزش مورد توجه قرار مي گيرد، در القاي حس استقلال طلبي، هويت خواهي و تفكر دانشجويان هم اثر مي گذارد.
بنابراين بايد بدانيم كه فرآيند يادگيري زماني اتفاق مي افتد كه شخص احساس امنيت و آسايش داشته باشد كه رنگ محيط از مهم ترين شاخصه هاي اين احساس امنيت خواهد بود
از سوي ديگر دو اهرم تشويق و تنبيه براي كنترل رفتارها و واكنش هاي دانش آموزان و همين طور شكل دهي به نحوه فعاليت هاي كودكان و نوجوانان هنوز مورد استفاده قرار مي گيرد. در عين حال سطح اثرگذاري و البته تناسب تشويق يا تنبيه در نظر گرفته شده، اهميت زيادي دارد و در اين ميان اين تشويق بوده كه بسياري از روانشناسان و كارشناسان آموزشي و تربيتي، قابليت تحول دهي آن را بيش از تنبيه و ضريب خطاي ناخودآگاه آن را پائين تر دانسته اند.
اين كه چه تشويق هايي در چه اندازه و قالبي بايد براي ترغيب نوجوانان به رفتارها و فعاليت هاي پسنديده به كار گرفته شود، در تناسب با موقعيت مورد نظر و البته روحيه بچه هاي مختلف متفاوت است.
در سنين مدرسه بيشترين تشويق ها مربوط به موفقيت هاي تحصيلي و درسي دانش آموزان است. چنين تشويق هايي بايد در مرز ميان وظايف و انتظارات معمول از كودك يا نوجوان و فعاليت ها و دستاوردهاي هر چند كودكانه او بيش از كسب نمره قبولي در يك درس دشوار باشد. استفاده از تشويق براي دانش آموزان ضعيف و كم كار براي ايجاد تمايل و انگيزه براي تلاش بيشتر تأثير خوبي مي تواند بر جاي بگذارد، با اين شرط كه كاملا در تناسب با رشد و پيشرفت دانش آموز و مقطعي باشد.
در اين شرايط نكته اي كه بايد مورد توجه قرار گيرد، اجتناب از ايجاد موقعيتي است كه كودك در آن نسبت به انجام تشويق شرطي شود و فقط در مقابل اين مسئله، وظايفش را انجام دهد. نوجواني كه نياز به تشويق دارد، گاهي انتظارات معمولش از والدين را در اين قالب مي بيند.
بعضي معتقدند نوجوان بايد بهاي مورد تشويق قرار گرفتن را با استمرار كارهايي كه از او انتظار مي رود، بپردازد تا ارزش آن را درك كند و در مقابل، به نظر بعضي ديگر منوط كردن مرتفع كردن بعضي نيازهاي نوجوان در قالب تشويق، به انجام فعاليت هاي مورد نظر، وي را سرخورده و پرخاشگر مي كند.