مددکاری اجتماعی واصول آموزش و ترویج کشاورزی 3
.10طراحی و اجرای ترویج از اعمال قدرت و زور برای تغییر در رفتار مردم دوری جسته و در عوض از ایجاد انگیزش و ترغیب و تعلیم استفاده میكند.
.11 برترویج بر این پایه استوار است كه مردم از طریق مشاهده و عمل به امور علاقمند شوند.
.12 در نامه های ترویج تاكید موكد بر نیازها و منابع محلی است.
.13 ترویج یك فرآیند است كه استمرار و تداوم دارد.
.14ترویج از طریق محول كردن مسئولیت ها به مردم زمینه ترقی و پیشرفت و توانمند سازی آنها را فراهم میكند.
آموزش های ترویجی
oاین اصول عبارتند از :
1- اصل علائق و نیازها
2- اصل سازمانهای محلی و مردمی
3- اصل تفاوتهای فرهنگی
4- اصل تغییر فرهنگی
5- اصل مشاركت
6- اصل یادگیری از طریق عمل
۷- اصل متخصصان آموزش دیده
۸ - اصل متخصصان آموزش دیده
9- اصل رهبری
10- اصل آموزش كل خانواده
11- اصل رضامندی
12- اصل ارزشیابی
نقش مددکاران اجتماعی در ترویج كشاورزی:
oبطور خلاصه نقش ترویج فراهم كردن آگاهانه حمایتهای اطلاعاتی و ارتباطی برای آن دسته از روستاییانی است كه منـابع طبیـعی تجدید شـونده را مـورد استفاده قـرار میدهند.
زمینه فعالیتهای مددکاران اجتماعی:
oآموزش های ترویجی در زمینه های گوناگون مرتبط با توسـعه و توانمند سازی روستاییان ارائه میشوند. برخی از این زمینه ها عبارتند از:
.1افزایش بازدهی تولیدات كشاورزی
.2افزایش كار آیی بازار توزیع و مصرف نهادهها و محصولات كشاورزی
.3حفاظت، توسعه، احیاء و بهره برداری از منابع طبیعی
.4مدیریت بهتر مزرعه و منزل ( ترویج خانه داری )
.5بهبود استاندارد زندگی خانوارهای روستایی
.6توانمند سازی و آموزش جوانان روستایی
.7توسعه مهارت های رهبری
.8توسعه اجتماعی و روستایی
.9بهبود امور عمومی برای توسعه همه جانبه
كاركرد مددکاران اجتماعی درترویج کشاورزی :
oبه هر حال كاركرد اساسی ایجاد تغییرات مطلوب در رفتار انسان از طریق آموزش است. این تغییرات جنبه های گوناگون رفتار را در بر میگیرد كه مهمترین آنها عبارتند از :
.1تغییر در دانش یا آنچه كه مردم میدانند. به عنوان مثال كشاورزان با ارقام پر بازده جدید آشنا میشوند.
.2تغییر در مهارت یا فن انجام كارها. به عنـوان مثال كشاورزان فن كشت و كار ارقام پر بازده را فرا میگیرند.
.3تغییر در نگرش یا احساس و عكس العمل در مقابل چیزهای خاص. به عنوان مثال كشاورزان از طریق دوره های ترویجی نگرش مطلوبی در مورد عملكرد ارقام پر بازده پیدا میكنند.
.4تغییر در هدف یا مسیر و طریقی را كه خود باید در یك دوره زمانی خاص طی كند. به عنوان مثال كشاورزان اهداف كمی و كیفی تولیدات زراعی خود را از طریق پذیرش ارقام پر بازده تغییر داده یا بهبود میبخشند.
.5تغییر در درك یا فهم كشاورزان. به عنوان مثال كشاورزان اهمیت ارقام پر بازده در افزایش در آمد و باز دهی اقتصادی مزارع خود را درك میكنند.
.6تغییر در اقدامات یا عمل. به عنوان مثال كشاورزانی كه قبلاً ارقام پر بازده را كشت نمی كردند به این كار مبادرت میورزند.
.7تغییر در اعتماد یا خود اتكایی. به عنوان مثال در كشاورزان این حس ایجاد میشود كه آنها توانایی مدیریت كشت ارقام پر بازده را دارند.
تاثیر عوامل گوناگون در ترویج کشاورزی:
۱--- بومشناسی
oترویج كشاورزی بویژه در كشورهای در حال توسعه باید در یك محیط پیچیده، متنوع و مستعد خطر به فعالیت بپردازد. از اینرو است كه ترویج باید به تنوع مناطق و حوزههای مختلف بومشناسی كشاورزی توجه نموده و متناسب نیازها و مشكلات كشاورزان در هر یك از این مناطق به انتقال فناوری همت گمارد.
.4تغییر در هدف یا مسیر و طریقی را كه خود باید در یك دوره زمانی خاص طی كند. به عنوان مثال كشاورزان اهداف كمی و كیفی تولیدات زراعی خود را از طریق پذیرش ارقام پر بازده تغییر داده یا بهبود میبخشند.
.5تغییر در درك یا فهم كشاورزان. به عنوان مثال كشاورزان اهمیت ارقام پر بازده در افزایش در آمد و باز دهی اقتصادی مزارع خود را درك میكنند.
.6تغییر در اقدامات یا عمل. به عنوان مثال كشاورزانی كه قبلاً ارقام پر بازده را كشت نمی كردند به این كار مبادرت میورزند.
.7تغییر در اعتماد یا خود اتكایی. به عنوان مثال در كشاورزان این حس ایجاد میشود كه آنها توانایی مدیریت كشت ارقام پر بازده را دارند.
۲-عوامل اقتصادی
حوزه یا محیط اقتصادی نیز به طرق مختلف بر روند ترویج اثر میگذارد. یكی از مهمترین این عوامل سطح توسعه یافتگی اقتصادی كشور است. میزان سرمایهگذاری دولت در بخش ترویج عمومی نیز یكی دیگر از این عوامل است كه خود تحت تأثیر وجود یا عدم وجود برنامه اصلاح ساختاری، درجه وابستگی اقتصاد به كشاورزی یا سهم كشاورزی در ایجاد اشتغال و تولید ناخالص ملّی در مقام مقایسه با سایر بخشهای اقتصادی مانند صنعت و خدمات است. از طرفی وضعیت واحدهای بهرهبرداری و درصد كشاورزان خردهپا و فقیر نیز در تعیین ساخت و كاركرد نظام ترویج بسیار مؤثر است.۳-عوامل سیاسی
oمحیط سیاسی به نوبه خود تأثیرات گوناگون و متفاوتی میتواند بر سازمانهای ترویج دولتی و خصوصی داشته باشد. تغییر و تحولات سریع سیاسی در سطح ملی كه تعویض و جابجایی مدیران رده بالا را به همراه دارد باعث تضعیف رهبری در سازمانهای ترویجی میشود، ضمن اینكه بروز جنگ و ناآرامی سیاسی نیز پرداختن به فعالیتهای ترویجی را ناممكن میسازد.
۴- عوامل اجتماعی – فرهنگی
oدر بسیاری از كشورها عوامل اجتماعی – فرهنگی مهمترین نقش را میزان اثربخشی، كارایی و بهرهوری ترویج ایفا میكند. نرخ بالای بیسوادی و كم سوادی، تنوع زبان و گویشهای محلّی میتوانند مانع انتقال سریع و با كیفیت فناوری شوند. تقسیم جنسیتی كار و الگوی مشاركت زنان در كشاورزی نیز تأثیرات خاصی بر نظام ترویج دارد.
۵- عوامل زیرساخت
oتوسعه زیرساختهای حمل و نقل، ارتباطات و تسهیلات بازار، هم بر فعالیتهای كشاورزان تأثیر میگذارد و هم كارآیی سازمانهای ترویج را متأثر میسازد. فعالیتها و ظرفیّت خدماترسانی سازمانهای ترویج وابسته به ظرفیت و استعداد جابجایی افراد، نهادهها و تولیدات در منطقه و نیز قدرت و توان ارسال و دریافت اطلاعات است. اگر زیر ساختهای حمل و نقل و جادهای یك منطقه نامناسب باشد موجب میگردد تا هم ترویج در انجام مأموریتهای خود دچار مشكل شود و هم كشاورزان دسترسی مناسب و آسانی به بازار نهادهها و محصولات نداشته باشند.
عوامل نهادی
oترویج در یك محیط نهادی فعالیت میكند كه سازمانهای خصوصی و عمومی دیگری نیز وجود دارند كه بطور مستقیم و غیرمستقیم در راستای توسعه كشاورزی فعالیت میكنند. در بین این كنشگران، مراكز تحقیقات كشاورزی نزدیكترین شریك نهادی ترویج در امر تولید و انتقال فناوری به شمار میآیند. نحوه برنامهریزی و سیاستگذاری تحقیقات و چگونگی طرحریزی و مدیریت روابط بین تحقیق و ترویج میتواند دامنه اثربخشی ترویج را تضعیف یا تقویت كند.
.1افزایش تناسب پیامهای ترویجی با نیازهای كشاورزان
.2ارتقا یادگیری مخاطبان از طریق مشاركت هدفدار و فشار گروهی
oاهداف رهیافت مددکاران در ترویج كشاورزی مشاركتی
.1دریافت توصیههای مناسب از محققان كشاورزی از طریق بازخورد نظرات كشاورزان به محققان
.2كمك به تطبیق نهادهها با نیازهای كشاورزان
.3افزایش كارآیی و اثربخشی ترویج كشاورزی
.4توجه به مصرف و سطح استاندارد زندگی روستاییان علاوه بر افزایش تولید.
nمزایای این رهیافت در ترویج كشاورزی مشاركتی
.1افزایش میزان تناسب پیامها و فناوریهای تولید شده با نیازها، علائق، مشكلات و اولویتهای كشاورزان و روستاییان
.2افزایش همكاری درون و برون سازمانی كه منجر به تسهیل فعالیتها و یادگیری متقابل میشود.
.3استفاده از ظرفیت دانش بومی مردم محلّی.
.4كاهش هزینه از طریق واگذاری بخشی از فعالیتها به سازمانهای محلّی.
.1كاهش امكان گزارش نویسی و مستندسازی فعالیتهای ترویج كشاورزی.
.2كشاورزی بر فعالیتهای ترویجی یا سازمانهای محلّی مجری طرحهای ترویجی
.1احتمال كاهش كنترل دولت مركزی و بویژه وزارت معایب این رهیافت ترویج كشاورزی مشاركتی
رهیافت مؤسسه آموزشی
رهیافت دیگر ترویج كشاورزی، جلب مشاركت مدارس، دانشكدهها و دانشگاههای كشاورزی است. نقش اصلی این مؤسسات، آموزش و تحقیق است كه میتوانند ترویج را به عنوان فعالیت فرعی به آنها الحاق نمایند. پیش فرض این رهیافت آن است كه مدارس و دانشكدههای كشاورزی دانش فنی مناسب و مفید برای كشاورزان را در اختیار دارند. همچنین فرض بر آن است كه كادر آموزشی برای اینكه بتوانند در تدریس كشاورزی معلمان خوبی باشند، لازم است با كشاورزان واقعی مراوده داشته باشند.رهیافت سازمان كشاورزان
oاینكه مشاهده میشود در كشورهای در حال توسعه دولت نقش بسیار فعالی در تأسیس و مدیریت تعاونیها ایفا میكند با نظریه سازمانهای كشاورزان بعنوان یك رهیافت ترویجی در تناقض است. در این رهیافت سازمانهای مستقل، خودگردان و در اكثر موارد دایمی با هدف اشاعه نوعی پیشرفت اقتصادی یا اجتماعی برای اعضای خود تشكیل میشوند. از ویژگیهای آنها فعالیتهای اجتماعی و اقتصادی، بكارگیری متخصصان و اهل فن، ابتكار عمل و بسیج و بكارگیری منابع در دست سازمان و درخواست كمك از سازمان ترویج موجود است.
.1سیاستهای دولتی و سازمانهای اهداكننده: كمك سیاستهای دولتی و سازمانهای اهداكننده كمك شامل اصلاح ساختار دولتی، تمركززدایی، راهبردهای عمومی توسعه و مشاركت تاریخی سازمانهای كشاورزان در سیاستهای دولت یا زمینههای سیاسی است.
.2موقعیت سیاسی :عبارت از تشویق، تحمل یا ممانعت دولت از تشكیل سازمانهای كشاورزان و بسیج روستاییان است.
oعوامل مؤثر بر ظهور و پیدایش سازمانهای كشاورزان
.1محیط سازمانی (اجتماعی):شامل ساختار و عملكرد دستگاههای ترویجی و تحقیقی دولتی و سازمانهای غیردولتی غیر عضو میشود.
.۲بستر و شرایط روستایی : شامل سنتهای محلی، تجربه اقدام گروهی و تنوع نظامهای تولیدی و فرهنگی ـ اجتماعی محلی است.
.۳اقتصاد كشاورزی : اشاره به ساختار بخش كشاورزی و اهمیت نسبی آن در اقتصاد ملی و تولید محصولات نقدی و غذایی مزارع كوچك دارد.
+ نوشته شده در شنبه ۲۴ تیر ۱۳۹۱ ساعت 17:31 توسط محمدرضا رنجبر
|
این وبلاگ به عنوان پایگاه اطلاعاتی موسسه مشاوره و پژوهش مددکاری, جهت اطلاع رسانی درباره رشته مددکاری اجتماعی و آشنایی خوانندگان با مفاهیم مربوطه و نقش آن در جامعه توسط دکتر محمدرضا رنجبر استاد دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و دانشگاه آزاد اسلامی و دانشگاه علمی کاربردی ایران ایجاد شده است. وی علاوه بر سابقه سالها تدریس در دانشگاه,تالیف و ترجمه کتاب، ارائه مقاله در سمینارهای علمی و مشاوره و راهنمایی بیش از دویست و پنجاه رساله دانشجویی, بعنوان مشاور اجتماعی و صنعتی در مراکز گوناگون مشغول به فعالیت می باشد.